30 godina od pada Berlinskog zida

30 godina od pada Berlinskog zida

Prije trideset godina srušen je Berlinski zid, koji je imao funkciju da prijelaz između Zapadnog i Istočnog Berlina učini restriktivnijim. Da bi se spriječilo masovno bježanje stanovnika iz socijalističke Istočne, prema kapitalističkoj Zapadnoj Njemačkoj, 1961. godine sagrađena je skoro 160 kilometara duga barijera. Nakon niza demonstracija, 9. novembra 1989. Berlinski zid je otvoren za slobodan protok ljudi, a nedugo nakon toga ljudi su samoinicijativno počeli fizički razbijati dijelove zida koji je skoro 30 godina dijelio Istočnu i Zapadnu Njemačku.

Foto: Reuters

BJEŽANJE STANOVNIKA U ZAPADNU NJEMAČKU

Nakon drugog svjetskog rata Njemačka je bila podijeljena na četiri okupacione zone između Amerike, Britanije, Francuske i Sovjetske Rusije. Njemačke regije koje su tada pale pod kontrolu SAD-a, Velike Britanije i Francuske ujedinile su se u maju 1949., čime je formirana Savezna Republika Njemačka, odnosno Zapadna Njemačka.

Od sovjetskog sektora 7. oktobra 1949. formirana je Njemačka Demokratska Republika (DDR) poznatija i kao Istočna Njemačka. Za glavni grad Zapadne Njemačke odabran je Bonn, a Istočne Berlin. Zapadna Njemačka se u narednom periodu razvijala u kontekstu slobodne tržišne ekonomije i demokratske strukture. Nerazvijanje Istočne Njemačke rezultiralo je bježanjem na desetine hiljada stanovnika iz slabe Istočne prema perspektivnijoj Zapadnoj Njemačkoj, a najpogodnije mjesto za bijeg u Zapadnu Njemačku bio je Berlin.

Prema nekim podacima, u periodu od 1949. do 1961. godine iz Istočne u Zapadnu Njemačku pobjeglo više od tri miliona ljudi, među kojima značajan broj obrazovanih i kvalifikovanih mladih ljudi. Da bi to zaustavila, Istočna Njemačka je u augustu 1961. godine tajno donijela odluku da se granica u Berlinu zatvori. Samo jedan dan poslije, istočnonjemačka vojska zatvorila je bodljikavom žicom područje pod sovjetskom kontrolom, no to nije spriječilo prelaske.

Foto: Reuters

Zbog toga je u noći 17. augusta 1961., počela gradnja Berlinskog zida visine 3,6 metara, koji je kasnije Willy Brandt, čuveni socijaldemokratski kancelar Zapadne Njemačke, nazvao zidom srama. Zid je bio dug skoro 160 kilometara, a između Istočnog i Zapadnog Berlina formirano je osam graničnih prijelaza. Checkpoint Charlie je bio jedan od najpoznatijih graničnih prijelaza, a nalazio se ulici Friedrichstrase.

PET HILJADA USPJEŠNIH BJEKSTAVA

Za vrijeme postojanja zida bilo je pet hiljada uspješnih bjekstava, od toga 574 iz redova vojnika čiji je zadatak bio da čuvaju Berlinski zid. No, bilo je i mnogo neuspješnih, gdje su ljudi gubili živote ili bivali teško povrijeđeni. Stanovnici su tada pronalazi razne načine da dođu do Zapadne Njemačke – hodanjem dugim tunelima, klizanjem niz žicu kroz vazduh ili čak letenje jedrilicama. Mnogi su iskakali iz prozora zgrada koje su bile uz sam zid, međutim ovo je okončano nakon poboljšanja zida.

Erich Honecker, dugogodišnji vladar DDR-a, u januaru 1989. godine javno je davao prognoze da će Berlinski zid stajati još 50 do 100 godina, no mirna revolucija u DDR-u 1989. ga je demantovala. U samom početku, demonstranti su bili uglavnom ljudi koji su željeli emigrirati na Zapad, te su uzvikivali Želimo van, no demonstracije su potrajale i postajale sve masovnijima.

Vrhunac je bio, kada je došlo do zabune u komunikaciji među političarima. Jedan od novih propisa omogućavao je, u vrijeme poboljšanja odnosa između Istoka i Zapada, da Nijemci iz Istočnog Berlina dobiju vize kojima će putovati u zapadni Berlin. Međutim, na konferenciji za novinare neupućeni političar je greškom izjavio da će svi moći preći na drugu stranu i to odmah. Zbog pogrešnog tumačenja, desetine Nijemaca su 9. novembra krenule su prema zidu. Niko ih nije mogao zaustaviti, čak ni vojska koja nije željela upotrebljavati silu. Nedugo nakon toga, ljudi su samoinicijativno počeli fizički razbijati dijelove zida, te je i istočnonjemačka vojska počela s organiziranim uklanjanjem nekih njegovih dijelova.

Foto: Reuters

Pad Berlinskog zida označilo je i početak oslobađanja od komunističke ideologije i struktura, ne samo u Istočnoj Njemačkoj nego u većini do tada socijalističkih država u Evropi. Službeno ujedinjenje Njemačke je nastupilo 3. oktobra 1990. godine.

EAST SIDE GALLERY

Od nekadašnjeg ogromnog Berlinskog zida ostao je djelić koji turisti obavezno posjećuju, a najpozatiji je East Side Gallery, više od kilometra dug komad Berlinskog zida.

Ova najveća galerija na otvorenom, nastala je nedugo po rušenju zida i sada je prekrivena muralima koje su naslikali oko 120 umjetnika iz 21 zemlje svijeta. Galerija je najpoznatija po slici koja prikazuje poljubac između Erika Honekera i Leonida Brežnjeva, tadašnjih političkih vođa Istočne Njemačke i SSSR-a.

Vremenom su neke slike oštećene i počele propadati, pa je Galerija stalno u procesu obnove. Osim toga, jedan dio zida je, dug preko 40 metara, 2006. godine zbog gradnje susjedne O2 Arene odstranjen i razmješten po drugim dijelovima Galerije.

Više o Njemačkoj saznajte OVDJE