Nacionalni spomenik – Muzej soli u Tuzli

    Nacionalni spomenik – Muzej soli u Tuzli

    Namjena muzeja je očuvanje tradicije solarstva i sjećanje na industrijsko naslijeđe

    Eksploatacija slane vode i proizvodnja soli u Tuzli traje od neolita do danas. Arheološki tragovi od prije 5-6 hiljada godina svjedoče o postojanju neolitskog naselja u središtu Tuzle. Prvi spomen Soli u historijskim dokumentima je iz 1225. godine, kao veća župa ili zemlja Soli. Od najstarijih vremena, pa sve do danas okolina Tuzle dobivala je ime po svom važnom prirodnom bogatstvu – soli.

    S tradicijom industrijske proizvodnje soli 133 godine, Solana Tuzla jedna je od najstarijih kompanija u Bosni i Hercegovini, te najstarija prehrambena industrija u BiH. Proizvodnja soli se od davnina odvija po principu zatvorenog kruga, čime je postignuta apsolutna zaštita od mogućih vanjskih utjecaja i onečišćenja.

    Prilikom prerade slane vode nekada su se koristile alatke jednostavne izrade: tava, sadžak, mješaljka, čabar i bačva, a izrađivale su se od drveta, zbog otpornosti drveta prema koroziji. Prema podacima zabilježenim u osmanskim dokumentima, krajem njihove vladavine u Bi H, u Tuzli se godišnje proizvodilo oko 467 hiljada oka soli. Dobijena sol se pakovala u vreće, arare i sepete obložene tkaninom s unutrašnje strane. Sol su transportovali kiridžije na konjima.

    INDUSTRIJSKO NASLIJEĐE

    Kompletan proces proizvodnje može se bolje razumjeti kada se posjeti Muzej soli, koji se nalazi u krugu kompanije Solana Tuzla. Sam Muzej soli otvoren je 1975. godine kao dio firme i to gašenjem starog pogona fabrike. Tada su ugašena posljednja tri stara kazana za iskuhavanje slane vode, a ovaj dio pretvoren je u muzej.

    Namjena muzeja je očuvanje tradicije solarstva i sjećanje na industrijsko naslijeđe, ali i na načine eksploatacije soli počevši od neolita, te da se takav jedan objekat sačuva i pretvori u muzej. Zato je njegova vrijednost ogromna ne samo za Tuzlu, već i za cijelu BiH, jer se upravo u Muzeju soli mogu sagledati i historijski ciklusi razvoja jednog od najstarijih gradova na Balkanu.

    Postavka Muzeja je osmišljena u smislu izloženosti eksponata koji govore o načinu proizvodnje soli i tradicionalnih alata koji su se koristili na tim pogonima u različitim periodima kroz historijat solarstva od neolita do socijalističke Jugoslavije, te mnogo pisanih dokumenata i fotografskih prikaza iz ovih razdoblja. Muzej posjeduje i veliku zbirku umjetnina velike vrijednosti, slika i skulptura poznatih autora.

    NACIONALNI SPOMENIK

    Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine proglasila je staru solanu Kreka, Muzej soli s pokretnim naslijeđem, kompleks solnih bunara s pumpnom stanicom i solni bunar iz osmanskog perioda, nacionalnim spomenikom BiH. Time je odato priznanje proizvodnji soli u Tuzli. Ovaj Muzej, baš kao i mnogi drugi širom BiH, dio je tuzlanskog i bosanskohercegovačkog doprinosa svjetskoj i evropskoj kulturnoj i civilizacijskoj baštini.

     

    NAJSTARIJI EKSPONAT

    Najstariji eksponat u Muzeju soli je tava za iskuhavanje slane vode iz neolita. U Muzeju se nalazi replika takve tave, ali ona je napravljena od izvornih fragmenata iz tog perioda. Tu je i originalna tava za iskuhavanje slane vode iz osmanskog perioda. Najstariji pisani dokument je trgovinski Ugovor bana Kulina s Dubrovnikom iz 1189. godine o monopolu soli.