Skadarsko jezero – posljednje stanište pelikana

Skadarsko jezero – posljednje stanište pelikana

Najveće jezero na Balkanu, najvažnije riblje i ptičije stanište u regiji Mediterana, ribe koje žive samo ovdje i nigdje više na svijetu, kasaronja – jestiva biljka koja živi samo na Skadarskom jezeru, pelikani, lokvanji, ostrva, usamljene uvale…, bezbroj je razloga da prokrstarite Skadarskim jezerom koje se nalazi na dvadesetak kilometara od  Podgorice a od jadranske obale se novim tunelom Sozina stiže se do Skadarskog jezera za samo 20 minuta vožnje. Ukoliko boravite u Baru, Petrovcu, Tivtu, Budvi, Ulcinju ili Kotoru možete krenuti na jednodnevni izlet koji se organizuje skoro  svakog dana.

Piše: Emira Azganović

Sve do 1858.Skadarsko jezero je bilo bara u Zetsko-skadarskoj ravnici a onda se desilo nevrijeme,  rijeka Drim je podivljala, izmakla kontroli i zatrpala ušće Bojane, ravnica je potopljena a bara je postalo  najveće jezero na Balkanu. Sa močvarama koje ga okružuju, ono predstavlja jedno od najvažnijih ribljih i ptičijih staništa u regiji Mediterana.

Nazvano po gradu Skadru u sjevernoj Albaniji, Skadarsko jezero je najveće na Balkanskom poluoostrvu. Turci su ga osvojili u 13. vijeku i vladali njime narednih 5 vijekova.  Krajem 19. vijeka grad Zeta na Skadarsko jezeru je bio pripojen Albaniji. U 20.vijeku jezero je vraćeno crnogorskom vladaru.

Jezero je prepoznatljivo po ostrvskim crkvama i manastirima: Starčevu, Beški, Moračniku i drugim. Ostrvo Grmožur,opasano visokim zidovima, kilometrima udaljeno od kopna, poznato je kao crnogorski Goli otok. Na njemu je veliki vladar Nikola I Petrović napravio zatvor u koji je slao neposlušne političke protivnike.

 

Crnoj Gori pripada oko 62%, odnosno 2/3 jezera, dok je ostatak u Albaniji. Ima površinu od 354 do 505.8 km², zavisno od vodostaja. U njega se ulivaju Crnojevića rijeka, Karatuna, Orahovštica, a u Jadransko more otiče rijekom Bojanom. Prosječna dubina jezera je oko 5 metara. Na pojedinim mjestima je i mnogo dublje.To su takozvana „oka“ ili „vrulje“ što znači da mu je površina iznad, a djelovi njegovog dna (ovih vrtača) ispod nivoa mora. Takvih mjesta – oka, ima oko trideset. U okama je temperatura vode u svako godišnje doba gotovo ista. Tu se ukljeve skupljaju u jatima, pa ih ribari lako love.

Inače, u  jezeru živi preko 40 vrsta riba. Krap (vrsta plemenitog šarana koji dostiže težinu i do 30kg) i ukljeva (sitna riba) žive samo ovdje i nigdje više na svijetu. A u ovim slatkim vodama dopada se i nekim morskim vrstama pa u jezeru povremeno borave i jegulja, kubla, cipl i skakavica. Iz ovih krajeva nikako ne bi trebali otići a da ne probate sušenog krapa koji je  specijalitet ovog kraja. Specijaliteti jezerske kuhinje su i krap u tavu, sa suhim šljivama, (koji se služi i uz drugo voće), krap na luku, pastrmaka na žaru, jegulja na orizu i jegulja na ražnju.

U jezeru živi preko 40 vrsta riba i 270 vrsta ptica

 Skadarsko jezero je dom i za 270 vrsta ptica. Na Galebovom ostrvu nalazi se gnijezdilište srebrnastog galeba, najveće u Crnoj Gori te vrste. Zaštitni znak Jezera i Nacionalnog parka je jedna od u Evropi rijetkih ptica – kudravi pelikan, koji se gnijezdi samo na jednom mjestu na cijelom jezeru. U vrstu ugroženih ptica spadaju pelikan i kormoran, te zbog svega ovoga nije ni čudo što ovdje stižu  posmatrači ptica iz svih krajeva svijeta.

Biljni svijet je raznovrstan, sa više od 25 rijetkih i endemičnih, zakonom zaštićenih vrsta, a prema najnovijim istraživanjima, u Skadarskom jezeru postoji čak 930 vrsta algi – 246 su nove alge u ovom jezeru, a 135 njih veoma rijetke u svijetu.

Na površini jezera pluta bijeli i žuti lokvanj, kasaronja (jestiva biljka koja živi samo na Skadarskom jezeru, kažu, ukusa sličnog kestenu) ali često se može vidjeti i na barskim plažama gdje ga donese rijeka Bojana. Interesantno je da je za oplodnju potrebno da pada kiša, iako se radi o vodenoj biljci.

Zbog svega gore navedenog, Skadarsko jezero, površine 40.000 hektara, je 1983. godine proglašeno nacionalnim parkom, a Ramsarskom konvencijom iz 1997. godine, obuhvaceno je listom zaštićenih močvarnih predela pod zaštitom UN.

Turističko središte Nacionalnog parka Skadarsko jezero je Virpazar. Okružen vodom sa svih strana poznat je i kao “crnogorska Venecija”. Priča se da je na malom ostrvcu postojao izvor, vir gde su ljudi čamcima dolazili na pazar pa je mesto vremenom prozvano Virpazar. Iako je Virpazar spojen mostom i nasipom sa kopnom ljudi i danas na pazar ( u Virpazar) dolaze malim drvenim čamcima.

Zbog male nadmorske visine, južnog položaja i male zapremine, Skadarsko jezero se odlikuje visokim temperaturama vode ljeti, kada temperatura vode dostiže do 28°C što produžava kupališnu sezonu na prelijepim, skrivenim plažama. Za ljubitelje sporta u ponudi je vožnja kajakom, u organizaciji NP Skadarsko jezero, možete iznajmiti kajake na Vranjini i Virpazaru. U Nacionalnom Parku nalazi se sedam biciklističkih staza, od kojih je pet za klasični biciklizam, a dvije staze su za planinski biciklizam. Staze su markirane, pa ih posjetioci mogu sami koristiti mada Nacionalni Park preporučuje angažovanje obučenog interpretatora. Svakodnevni blag vjetar i veoma topla jezerska voda idealni su i za jedrenje na dasci, posebno za početnike

Obilazak Skadarskog jezera je nezamisliv bez krstarenja koja se svakodnevno organizuje od strane lokalnih poduzetnika na Vranjini, Plavnici, Virpazaru i Rijeci Crnojevića. Naša preporuka je da brodicom odete do plaže Pješanac provedete divan dan na plaži i ručate u restoranu Pješačac i naravno, neka to budu sušeni krap i ukljev. Ručak zajedno sa krstarenjem koštat će vas oko 15 Eura.

2-32