Od Devona i Londona do Nila i Petre, putovanja Agathe Christie oblikovala su neke od najpoznatijih misterija na svijetu, a putnici i danas mogu slijediti njen trag. U godini kada se obilježava 50 godina od smrti slavne autorice, interes za njeno djelo dodatno je porastao, što potvrđuje i nedavna premijera predstave „Ubistvo u Orijent ekspresu“ u Sarajevu, izvedena u Narodnom pozorištu pred prepunom salom. Velika potražnja za ovom adaptacijom rezultirala je time da su sva ranije najavljena izvođenja unaprijed rasprodana, a zbog interesovanja publike zakazan je i dodatni termin u aprilu. Predstava u režiji Andreja Cvetanovskog donosi klasičnu detektivsku priču o Herculeu Poirotu i zločinu u luksuznom vozu, uz naglašeno vizuelno-scensko rješenje i ansambl poznatih domaćih glumaca.
Pedeset godina nakon njene smrti 1976. godine, Agatha Christie i dalje ostaje neprikosnovena kraljica kriminalističkog romana. Njene knjige prodate su u više od dvije milijarde primjeraka širom svijeta, a njen utjecaj proteže se od japanske detektivske književnosti do savremenih holivudskih “ko je ubica” filmova.
No, Christie je bila i strastvena putnica. Njeno prvo putovanje izvan Britanije bilo je u Egipat kada je imala 18 godina, a 1922. godine ona i njen prvi suprug, Archibald Christie, krenuli su na veliku turneju: desetomjesečno putovanje iz Britanije kroz Južnu Afriku, Australiju, Novi Zeland i Kanadu.
Njena putovanja oblikovala su mnoge njene najpoznatije romane: od krstarenja egipatskim Nilom koja su inspirisala „Smrt na Nilu“ do putovanja vozom koja su postala „Ubistvo u Orijent ekspresu“. Za Christie, vozovi i brodovi bili su savršena mjesta za ubistvo.
„Shvatila je da način putovanja okuplja ljude koji se inače ne bi našli na istom mjestu, te da zapravo imaju pristup većoj i raznovrsnijoj količini informacija nego u drugim okruženjima, uprkos izolaciji“, kaže dr. Michelle Kazmer, profesorica i dekanesa na Univerzitetu Florida State te vodeća stručnjakinja za Agathu Christie, piše BBC.
Evo sedam mjesta širom svijeta gdje putnici mogu doživjeti život i djelo Agathe Christie.
Južni Devon, Velika Britanija
Agatha Christie rođena je u gradu Torquay, a Engleska rivijera zauzima važno mjesto i u njenom životu i u njenim pričama. Njena nekadašnja kuća, Greenway House na rijeci River Dart, danas je muzej ispunjen njenim namještajem i zanimljivim predmetima, kao i bibliotekom koja sadrži brojna prva izdanja njenih knjiga.
Jedna od najpoznatijih lokacija je Burgh Island, koja je inspirisala smrtonosno okruženje romana „I onda ih nije bilo nijedno“. „Burgh Island je izuzetno mjesto“, kaže Matt Newbury, kreativni direktor International Agatha Christie Festivala. „Odsječen je od kopna dva puta dnevno zbog plime i oseke i ponekad se opisuje kao ostrvo s radnim vremenom.“ Art Deco hotel na ostrvu, u kojem je Christie nekada boravila, kasnije je postao jeziva vila prikazana u romanu.
London, Velika Britanija
Do 1930-ih, Agatha Christie je posjedovala osam kuća, šest u Londonu. Među najpoznatijima su 58 Sheffield Terrace, gdje je živjela više od pet godina, i 22 Cresswell Place, kupljena nakon razvoda od prvog supruga.
Mnogi njeni likovi, uključujući Poirota, provodili su vrijeme u Londonu. London Walks nudi šetnje s vodičem po lokacijama iz njenih romana, dok St Martin's Theatre u West Endu prikazuje „The Mousetrap“, najduže izvođenu predstavu na svijetu, poznatu i po svom iznenadnom kraju, koji publika tradicionalno ne smije otkriti.
Luxor i Aswan, Egipat
Agatha Christie je Egipat prvi put posjetila 1908. godine, boraveći sa majkom u zgradi koja je danas Cairo Marriott Hotel. Godinama kasnije, postala je stalni posjetilac, prateći svog drugog supruga, arheologa Maxa Mallowana, na iskopavanjima.
Ova putovanja inspirisala su roman „Smrt na Nilu“, smješten na krstarenju Nilom. Brod koji je poslužio kao inspiracija, Steam Ship Sudan, plovi između Aswana i Luxora od 1885. godine, srećom, bez zabilježenih ubistava.
Istanbul, Turska
Orient Express je imao posebno mjesto u životu Agathe Christie. Njeno prvo solo putovanje nakon razvoda 1928. godine bilo je upravo ovim vozom, a kasnije je često putovala njime s Maxom Mallowanom. Originalni voz prestao je sa radom 2009. godine, ali luksuzni Venice-Simplon Orient Express danas ponovo izvodi putovanje koristeći obnovljene vagone iz 1920-ih.
Christie je roman „Ubistvo u Orijent ekspresu“ napisala dok je boravila u Pera Palace Hotelu, izgrađenom 1892. godine za putnike koji su stizali vozom.
Cape Town, Južna Afrika
„Christie i njen prvi suprug surfali su u Južnoj Africi tokom Grand Tour 1922. i uživali u tome“, kaže dr. Kazmer. „Surfanje se tako našlo i u romanu ‘The Man in the Brown Suit’.“
Christie je surfala na Muizenberg Beach, jednoj od najpoznatijih surf lokacija u Cape Townu, poznatoj po blagim talasima i šarenim viktorijanskim kabinama za kupanje.
Barbados
Miss Marple je van Britanije putovala samo jednom. Roman „A Caribbean Mystery“ smješten je na fiktivnom ostrvu inspirisanom Christienim putovanjem na Barbados 1956. godine.
Autorica je boravila u Coral Reef Clubu, koji je kasnije pretvorila u Miss Marplin Golden Palms Resort.
Petra, Jordan
Dugo prije nego što je Petra postala poznata kao filmska lokacija, Agatha Christie je koristila ovaj grad u stijeni kao mjesto zločina. Njen roman „Appointment with Death“ prati porodicu koja putuje od Jerusalema do Petre, dok je uski kanjon Siq opisan kao „dolina smrti“.
