Crkva – Saborna pravoslavna

Crkva – Saborna pravoslavna

Jedan od najvećih pravoslavnih hramova na Balkanu, Saborna crkva u Sarajevu posvećena Presvetoj Bogorodici, građena je na inicijativu žitelja Sarajeva od 1863. godine do 1874. godine. Crkva se nalazi u samom centru grada, pored Ekonomskog fakulteta, sa desne strane rijeke Miljacke.

Gradnja je trajala punih 11 godina. Gradnja crkve je povjerena Andreju Damjanovu, čuvenom neimaru iz Velsa, koji je takođe zidao Sabornu crkvu Svete Trojice u Mostaru, svojevremeno najveću crkvu na prostoru Balkana. Tih godina, sa desne strane Miljacke je kupljeno zemljište, na ravnoj površini u samom centru Sarajeva. Sarajevo je u to vrijeme bila mala varošica sa dvadesetak hiljada stanovnika. Radovi na izgradnji katedre mitropolita dabrobosanskih započeli su 1863. godine po odobrenju sultana Abdula Aziza.

Crkva je izgrađena od dobrovoljnih priloga naroda 1868. godine. Među priložnicima se pominje sultan Abdul Azis Han sa 556 dukata (33.950 groša), mnogi ljudi iz okruženja, kao i brojni trgovci iz Trsta, Dubrovnika, Beograda… Arhimandrit Sava Kosanović je 1873. godine u Rusiji prikupio 1.870 dukata (114.111 groša), priložene ikone za ikonostas, crkvene knjige, utvari i odežde. Knez Mihailo Obrenović darovao je 150 dukata (9.150 groša).

13-1

Današnji izgled crkve malo se razlikuje od prvobitnog. Saborna crkva je građena od kamena. U osnovi je trobrodna bazilka kombinovana sa upisanim krstom i ima pet kupola. Crkva je duga 37 m, široka 22.5 m. Visina zidova je 15.5 m, srednje kupole 34 m, a malih 20 m. Prvobitno je bila prekrivena olovnim krovom, ali su u vrijeme Prvog svjetskog rata Austrijanci skinuli olovo, uključujući zvona i pokrili crkvu limom. Nakon toga je 1921. godine izvršena prva rekonstrukcija kada je u crkvu uvedena električna energija i kada su postavljena nova zvona težine 2.800 kg, 1.600 kg i 750 kg, te bakarni krov.

133-1

1873. arhimandrit Sava Kostanović je iz Rusije donio ikone za ikonostas koje se i danas nalaze u crkvi. Oltar, kao i prostor ispred njega je uzdignut u odnosu na ostatak crkve za tri stepenika. Uz zidove crkve nalaze se drvene stolice. Na oltaru se nalaze tri kubeta, a u ostatku crkve su još pet, većih. Uz desni stub smješten je pozlaćeni tron za mitropolita.

Unutrašnji zidovi ukrašeni su ornamentalnom slikanom dekoracijom. Lukovi, svodovi i apsida crkve također su ukrašeni ornamentikom.

SHARE
Prethodni članakCrkva Svetog Josipa
Naredni članakČavljak