Ljubitelje astronomije u 2026. godini očekuju dva upečatljiva prizora na noćnom nebu: totalno pomračenje poznato kao “krvavi Mjesec” početkom marta, te tzv. “roze Mjesec” početkom aprila.
Prvi spektakl stiže 3. marta, kada će tokom totalnog pomračenja Mjesec poprimiti tamnocrvenu nijansu. Naredno totalno pomračenje ove vrste neće se dogoditi prije kraja 2028. godine. Ovaj događaj bit će vidljiv iz Sjeverne i Centralne Amerike te zapadnog dijela Južne Amerike, dok će Australija i istočna Azija prizor moći pratiti u večernjim satima. Djelimične faze bit će vidljive i iz Centralne Azije te većeg dijela Južne Amerike, dok će Evropa i Afrika ovaj put ostati uskraćene za puni doživljaj.
Do pomračenja dolazi kada se Sunce, Zemlja i Mjesec precizno poravnaju, a Zemlja se nađe između Sunca i punog Mjeseca, bacajući sjenu koja ga potpuno prekriva. Prema podacima NASA-e, svake godine se dogodi između četiri i sedam pomračenja Sunca i Mjeseca. Tokom totaliteta, koji traje oko sat vremena, Mjesec dobija crvenkastu boju jer se Sunčeva svjetlost, prolazeći kroz Zemljinu atmosferu, raspršuje i filtrira prije nego što stigne do njegove površine.
Za razliku od pomračenja Sunca, posmatranje pomračenja Mjeseca ne zahtijeva posebnu zaštitnu opremu, dovoljno je vedro nebo.
Šta je zapravo “roze Mjesec”?
Samo mjesec dana kasnije, 1. aprila, nebo će obasjati tzv. “roze Mjesec”. Iako naziv može zvučati dramatično, Mjesec tada neće promijeniti boju. Ime potječe iz tradicije sjevernoameričkih starosjedilačkih naroda i odnosi se na proljetno cvijeće, posebno divlji floks, koji cvjeta u to doba godine.
“Roze Mjesec” označava prvi puni Mjesec proljeća i simbolizira buđenje prirode. Za razliku od martovskog spektakla, ovaj puni Mjesec bit će vidljiv i iz Evrope, uključujući Bosnu i Hercegovinu, ukoliko vremenski uslovi to dozvole.
