Maškare, poznate i kao poklade ili karnevali, i danas su živ, šaren i razigran dio tradicije u mnogim krajevima Bosne i Hercegovine. Iako se običaji razlikuju od mjesta do mjesta, zajedničko im je jedno – februar je mjesec maski, smijeha, povorki i kratkotrajnog „okretanja svijeta naglavačke“.

Ovaj običaj vuče korijene iz predkrišćanskih vremena, kada su maske imale zaštitnu ulogu – tjerale zimu, zle sile i donosile sreću u nadolazećoj godini. Kasnije su maškare dobile i snažnu društvenu dimenziju: kroz humor, parodiju i kostime ismijavale su svakodnevicu, vlast, društvene pojave i ljudske mane.

Kako izgledaju maškare u BiH?

Tradicionalno, maškare uključuju:

• povorke maskiranih učesnika kroz selo ili grad

• dječije i odrasle maškare

• izbor najkreativnije maske

• muziku, ples i zajedničko druženje

• satirične prikaze aktuelnih događaja

Djeca su često u centru pažnje, posebno tokom tzv. „malih maškara“, dok su „velike maškare“ rezervisane za masovne povorke, karnevalske zabave i večernja slavlja.

Gradovi i mjesta gdje se maškare posebno njeguju

Iako nisu jednako rasprostranjene u cijeloj zemlji, maškare imaju snažno uporište u nekoliko regija:

Čapljina i Trebižat

Hercegovački kraj poznat je po organiziranim pokladnim danima, karnevalskim povorkama i višednevnom programu koji uključuje dječije i velike maškare. Ovdje su maškare pravi društveni događaj koji okuplja lokalnu zajednicu i posjetioce.

Mostar

U pojedinim gradskim naseljima i školama organizuju se dječije maškare i maskenbali, dok se karnevalska tradicija sve više veže uz kulturne i turističke manifestacije.

Vitez

Viteški karneval jedan je od najpoznatijih u srednjoj Bosni. Povorka maski, satirični sadržaji i veliki broj učesnika čine ga prepoznatljivim i izvan lokalne zajednice.

Livno i okolna mjesta

U livanjskom kraju maškare imaju snažan tradicionalni karakter, često povezane s ruralnim običajima, maskama od prirodnih materijala i simboličnim likovima.

Zapadna Hercegovina i Posavina

U manjim sredinama održavaju se lokalne pokladne večeri, maskenbali i dječije manifestacije, često uz učešće kulturno-umjetničkih društava.

Danas su maškare u Bosni i Hercegovini spoj tradicije i moderne zabave. Uz klasične maske i narodne likove, sve češće se pojavljuju kostimi inspirirani pop-kulturom, filmovima, političkim ličnostima i aktuelnim društvenim temama.

Za turiste, februar je idealno vrijeme da kroz maškare dožive autentičan duh lokalne zajednice – opušten, duhovit i gostoljubiv.