Putovanja u Evropu od 10. aprila mogla bi izgledati drugačije. Novi evropski sistem ulaska i izlaska (EES) postaje u potpunosti operativan na svim graničnim prijelazima, uključujući aerodrome, te donosi značajne promjene u načinu kontrole putnika koji dolaze iz zemalja izvan Evropske unije.
Ovaj sistem zamjenjuje dosadašnje pečatiranje pasoša digitalnim evidencijama ulaska i izlaska, kao i eventualnog odbijanja ulaska. Uz to će se prikupljati biometrijski podaci poput fotografije lica i otisaka prstiju, zajedno s ličnim podacima iz putne isprave. Cilj uvođenja je modernizacija graničnih procedura, jačanje sigurnosti i smanjenje prevara identiteta.
Od početka primjene sistema zabilježeno je više desetina miliona prelazaka granice, dok je više od 24.000 putnika odbijeno zbog nevažećih dokumenata, nedovoljnog obrazloženja posjete ili drugih razloga. Također je identifikovano više od 600 osoba koje su procijenjene kao sigurnosni rizik. Biometrijski podaci omogućili su i otkrivanje slučajeva pokušaja prelaska granice s različitim identitetima, što ranije nije bilo moguće.
Na koga se sistem odnosi
EES se primjenjuje na državljane zemalja izvan Evropske unije i šengenskog prostora koji putuju na kratke boravke do 90 dana u periodu od 180 dana, bez obzira putuju li turistički ili poslovno. Sistem se odnosi i na putnike koji ne trebaju vizu, ali nemaju dozvolu boravka.
Izuzeti su državljani zemalja članica Evropske unije i šengenskog prostora, osobe s dugoročnim vizama ili dozvolama boravka, članovi porodica koji posjeduju boravišne karte, kao i određene kategorije poput članova posade aviona i vozova, pripadnika oružanih snaga te nekih učesnika međunarodnih misija.
Moguća kašnjenja na aerodromima
U prvim mjesecima potpune primjene očekuju se duža čekanja na aerodromima i kopnenim prijelazima. Putnici iz trećih zemalja morat će proći registraciju u sistemu, što može produžiti proceduru. Zbog toga se preporučuje dolazak na aerodrom ranije nego inače, posebno tokom ljetne sezone.
Iako su moguća početna kašnjenja, očekuje se da će se procesi ubrzati nakon što sistem bude u potpunosti optimizovan i putnici već budu registrovani.
Biometrijski pasoši i registracija
Biometrijski pasoš nije obavezan, ali omogućava bržu registraciju putem samouslužnih kioska. Putnici sa standardnim pasošima registraciju obavljaju na šalterima uz fotografisanje i uzimanje otisaka prstiju. Djeca mlađa od 12 godina ne daju otiske prstiju, ali se fotografišu.
Registracija se obavlja prilikom dolaska na granicu, a podaci se čuvaju tri godine, što ubrzava buduća putovanja. Putnicima koji odbiju dati biometrijske podatke može biti odbijen ulazak.
Mogućnost ranije prijave putem aplikacije
Za brži proces uvedena je i mobilna aplikacija koja omogućava putnicima da unaprijed unesu podatke o pasošu i biometrijsku fotografiju do 72 sata prije dolaska. Ipak, obavezna kontrola na granici i dalje ostaje.
Novi sistem predstavlja jednu od najvećih promjena u prelasku granica u Evropi posljednjih godina. Putnicima se savjetuje da prije putovanja provjere pravila, planiraju dodatno vrijeme i pripreme potrebnu dokumentaciju kako bi procedura protekla što jednostavnije.
