Sarajevska Vijećnica

Sarajevska Vijećnica

Austrougarska monarhija u Bosni i Hercegovini izgradila je mnoge zgrade poput Pošte, Zemaljskog muzeja, Pravnog fakulteta i mnoge druge stambene objekte. S početkom gradnje Vijećnice susreli su se i s prvim problemima. Inat bosanskog čovjeka ih je primorao da prebace jednu kuću na drugu stranu obale, ćerpić po ćerpić. Jedan arhitekta nije prihvatao primjedbe i sugestije, drugi je umro u toku izgradnje. Ipak, 1896 završena je najveličanstvenija građevina austro-ugarske monarhije, do tada neviđene ljepote – Sarajevska Vijećnica.

Lokacija za gradnju Vijećnice je bila nedaleko od Baščaršije na Mustaj-pašinom mejdanu, na mjestu gdje su se nalazila dva hana i jedna privatna kuća koje je trebalo srušiti uz određenu naknadu. Hanovi su srušeni, dok je vlasnik kuće, stari Benderija, odlučno odbijao da da dozvolu za rušenje, jer je njegova kuća za njega predstavljala duševni mir. Nakon dugih i teških pregovora, tvrdoglavi starac je zahtjevao da mu se kao naknada isplati kesa dukata, te da kuća bude prebačena, ćerpić po ćerpić, na drugu obalu Miljacke, nasuprot Vijećnice. Monarhija nije imala izbora, tako je i urađeno, a zbog inata vlasnika, kuća je prozvana Inat kućom..

18wc_1

Izgradnja objekta je započeta 1892. godine. Prvi projekat je povjeren Karlu Paržiku na čiji projekat je nakon nekog vremena, ministar B. Kallay imao primjedbe koje projektant nije htio prihvatiti, pa je izrada novog projekta povjerena arhitekti Alexandru Witteku, koji na njemu radi 1892. i 1893. godine. Pošto je projekat radio u pseudomaurskom stilu, dva puta odlazi u Kairo radi studiranja objekata. Uzor mu je bila džamija i medresa Hasana II u Kairu. Kako je ovaj (navodno upravo zbog ovog projekta) umno obolio i izvršio samoubistvo, to je rad na projektu nastavio Ćiril M. Iveković. S malim preinakama Wittekovog rješenja projekat je završio 1894. godine.

 

Objekat je građen u pseudo-maurskom stiluu, za koji su stilski izvori nađeni u islamskoj umjetnosti Španije i sjeverne Afrike. Osnovne konstruktivne elemente čine stubovi, zidovi, lukovi i zastakljena kupola nad holom.  Zgrada je trougaone osnove sa šestougaonim jezgrom, holom, najvažnijim dijelom raskošnog enterijera, koji je nadsvođen staklenom kupolom. U skladu sa funkcijom objekta i njegovom arhitekturom izvedena je i raskošna fasada sa reprezentativnim pročeljem s trijemom, bojena crveno-žuto sa ornamentalnom fajansnom oplatom.
U historiji zapadnoevropskih gradova postojanje gradske vijećnice označavalo je, naime, viši oblik autonomije gradova, odnosno viši stepen političke (gradske) samouprave. Grad Sarajevo je  svoju Vijećnicu dobio aprila 1896. godine, kada je baron Ivan Apel zgradu zvanično predao na korištenje Gradskom poglavarstvu..

 

U njoj je, l908. godine, svečano i ne bez povoda postavljena bista cara Franje Josipa, djelo Frangeš Mihanovića, u godini aneksije kada je Bosna i Hercegovina postala ravnopravnim članom velike zajednice austrougarske monarhije.

1700_520

Prvobitno je Vijećnica bila zgrada tadašnje gradske uprave i gradske administracije Sarajeva. Nakon Drugog svjetskog rata, sve do 1949. godine Vijećnica je služila gradskoj upravi, kao zgrada Okružnog suda Sarajeva i sjedište Bosanskohercegovačkog sabora. Nakon toga Vijećnica postaje Gradska biblioteka, odnosno Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine.

 

Tokom opsade Sarajeva, u noći između 25. i 26. augusta 1992. godine sa položaja bosanskih Srba i JNA Vijećnica je granatirana i zapaljena. Nastala je neprocjenjiva šteta za fond biblioteke a unutrašnjost je pretvorena u ruševinu. U vatrenoj stihiji je nestao Katalog Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine, oko 80 posto knjižnog fonda i dokumenata koji svjedoče o historiji Bosne i Hercegovine. U požaru, osim na stotine knjiga i vrijednih starih dokumenata, izgorio i veliki dio Vijećnice, njena jedinstvena aula, sva stolarija, zidovi, krovna konstrukcija, te veliki dio fasade.

Obnova Vijećnice je počela 1996. godine, na 100. godišnjicu od završetka njene izgradnje.

“Vijećnica ima 208 otvora, od čega 187 prozora. Obnova stolarije je bila delikatan zadatak, posebno jer se birao hrast kao izraz autentičnosti, te je pronađen onaj originalni s Vijećnice – s područja između Srebrenika i Brčkog.

121001055-23_mn

Potpuno obnovljena, svečano je otvorena 9. maja 2014, na Dan Evrope i Dan pobjede nad fašizmom

Sarajevska Vijećnica, jedini simbol Sarajeva vidljiv sa svake tačke u gradu,vratila je stari sjaj i ponovo je spremna za poziranje.

 


Čovjek koji je prodao Vijećnicu

Sarajevom je prije rata kružila priča kako je ugledni ugostitelj Damir Lisac prodao Vijećnicu. Lisac je tada bio treća godina Pravnog fakulteta i učio je u biblioteci u Vijećnici. Izašao je da zapali cigaretu i vidio nekog stranca kako razgleda građevinu. Pitao ga je “bil’ kupio zgradu, jer je bio dobar sa gazdom?” Čovjek je bio rodom iz Busovače, ali je 25 godina bio u Americi u Chicagu i kupovao nekretnine. I on pristane, a Lisac ga odvede kod direktora biblioteke Mitra Papića koji je odmah prihvatio zezanciju. Lisac pregovara sa direktorom i od Džonija (kako su zvali Amerikanca) traži million dolara, međutim on spušta cijenu i uspijevaju se dogovoriti da Amerikanac kupi Vijećnicu za 400 hiljada dolara. Džoni je morao dati kaparu od nekih deset hiljada dolara kako bi Lisac ispoštovao posao. Međutim, Damir Lisac od tog novca svoje prijatelje časti ljetovanjem na moru, nakon čega ih je policija sve pohapsila, morali su vratiti novac, a ova priča se još dugo prepričavala po sarajevskoj čaršiji. Damir Lisac je diplomirani pravnik, trostruki prvak Jugoslavije u motociklističkim trkama, i u Sarajevu poznat kao čovjek koji je prodao Vijećnicu.

Zato što jedan članak nije dovoljan….

ŽUTA KUĆA NA POČETKU GRADA

SHARE
Prethodni članakVrelo Bosne
Naredni članakVječna vatra