Elizabeta Kotromanić – bosanska princeza na evropskim dvorima

Elizabeta Kotromanić jedna je od bosanskih princeza koja je smatrana “Helenom svog doba”, najljepšom ženom evropskih kraljevskih porodica. Za nju su govorili da je lijepa ko Bosna, kraljevina iz koje potječe.

 

Elizabeta Kotromanić

Ugarsko-hrvatska i poljska kraljica

Kćerka bosanskog bana Stjepana II Kotromanića i poljske princeze Elizabete Psjast bila je ugarsko-hrvatska i poljska kraljica, te supruga Ludovika I, najmoćnijeg vladara Evrope tog doba.

Pretpostavlja se da je rođena u Srebreniku, kao i ostatak njene loze, među kojima i prvi bosanski kralj – Tvrtko I Kotromanić.

Njen otac je odbio ponudu srpskog cara Dušana, koji je želio oženiti svoga sina Elizabetom, koja bi u miraz donijela bosansku teritoriju oko Huma, stoga je Elizabetu poslao na ugarski dvor kod kraljice Elizabete, majke ugarskog kralja. Nakon smrti kraljeve prve supruge Margarete, kraljica majka i Stjepan II aranžirali su brak između Ludovika I i Elizabete.

Nakon što su se vjenčali 20. juna 1353. godine, kćerkin brak Stjepanu se pokazao kao koristan politički potez koji mu je povećao ugled među evropskim vladarima. No tada je otkriveno da su kralj i kraljica rođaci u četvrtom koljenu preko jednog poljskog vojvode, zbog čega je papino odobrenje braka bilo neophodno za njegovu valjanost. Papa je izdao nalog za odobrenje braka i time priznao njegovu valjanost, uprkos tome što se protivio crkvenom zakonu.

Nikada je nisu okrunili

Elizabeta nikada nije bila okrunjena, kao što je bio običaj u Ugarskoj i Poljskoj. Potpuno se potčinila svojoj dominantnoj svekrvi i vjerovatno nije imala ni vlastite dvorjane sve dok Ludovik nije poslao svoju majku da upravlja Poljskom u njegovo ime.

Ludovik i Elizabeta nisu imali djece prvih sedamnaest godina svoga braka, te se vjerovalo da je Elizabeta neplodna. Međutim, Elizabeta je 1370-ih rodila tri kćerke zaredom, od kojih je najstarija, Katarina (rođena 1370. godine), umrla s osam godina. Dvije mlađe kćerke koje su nadživjele roditelje bile su Marija (rođena 1371. godine) i Jadviga (rođena 1373. godine).

Elizabeta i Marija u zatvoreništvu. Sliku je naslikao Orlai Petrics Soma prije 1880. godine.
U Hrvatskoj su Elizabetu i njenu kćerka Mariju oteli moćni plemići koji su željeli osvetiti smrt napuljskog kralja Karla (Karlo Drački) čije je ubistvo naručila Elizabeta.
 
„Dvije kraljice su bile odvedene na obalu Jadrana, u Novigrad blizu Zadra. Elizabeta je uspjela prokrijumčariti planove za oslobađanje sebe i svoje kćerke, ali oni su otkriveni i
Elizabeta je 16. januara 1387. godine, na zahtjev Karlove udovice Margarete, zadavljena pred očima svoje kćerke. Bila je tajno sahranjena u Crkvi svetog Krševana. Na treću godišnjicu smrti, njeno tijelo je prevezeno u Székesfehérvár.
 
Nijedna od Elizabetinih kćeri nije iza sebe ostavila djecu, pa je njena linija izumrla smrću mlađe kćerke Jadvige. Nakon Elizabete, nijedna žena nije bila de facto vladar Ugarske sve do Marije Terezije

Elizabeta i njene kćeri su predstavljene na škrinji svetog Šimuna, čiju je izradu naredila i finansirala sama Elizabeta. Kako nije uspjela mužu roditi muškog nasljednika, u to doba neophodnog, Ludovik se morao potruditi da osigura svojim kćerima nasljeđivanje njegovih kruna.

Prvi ženski monarh Poljske

 

 

Marija Anžuvinska, kraljica Ugarske, Bosanka po majci

Nakon Ludovikove smrti 1382. godine Marija je postala kraljica Ugarske. Elizabeta je igrala ulogu regenta od trenutka ustoličenja njene desetogodišnje kćerke Marije pa do trenutka njene udaje. Kada su Poljaci izrazili želju da prekinu personalnu uniju s Ugarima, Elizabeta je za poljskog monarha predložila svoju kćerku Jadvigu. Jadviga je bila izabrana, ali je majka zadržavala na svom dvoru dvije godine prije nego što je konačno bila primorana poslati je u Poljsku. Pregovarala je o Jadviginom braku, te posvojila njenog muža kako bi on imao nasljedna prava na poljsko prijestolje u slučaju Jadvigine smrti.

Jadviga Anžuvinska, prvi ženski vladar Poljske, Bosanka po majci

U oktobru 1384. je Jadviga, unuka bosanskog bana Stjepana II Kotromanića, krunisana za kraljicu Poljske i postala prvi ženski monarh u historiji te Kraljevine. Njena udaja za velikog vojvodu Litvanije Joagila, koji zbog tog braka sa svim svojim podanicima prelazi na kršćanstvo i postaje poznat kao Władysław II Jagiełło , temeljni je kamen Poljsko-Litvanske unije, jedne od najvećih i najmoćnijih država srednjevjekovne Evrope. Za njene zasluge, koje se ogledaju i u tome što je njenim sevepom dobar dio Evrope došao pod okrilje Rima, Crkva je Jadwigu 1986. proglasila blaženom.

ČITAJ VIŠE

Prijavite se na naš newsletter

Klikom na "pošalji" pristajete da Vam šaljemo naš newsletter

povezani tekstovi

Skip to content