Na svom vrelu Una pravi bajkovito plavozeleno jezero

Na svom vrelu Una pravi bajkovito plavozeleno jezero

Jedna od najljepših bosanskohercegovačkih rijeka izvire iz slikovitog plavo-zelenog jezerceta okruženog gustom šumom i strmim kamenim liticama visokim skoro 150 metara.

Foto: Wikipedia

Jedna i jedina, kako su je stari Rimljani nazvali, izvire u Hrvatskoj, na sat i po vremena vožnje od Zadra, u općini Gračac, nedaleko od mjesta Srb uz samu granicu s Bosnom i Hercegovinom.

Idealno mjesto za izlet

Na svom izvoru krije prvu lagunu. Izvire ispod padina planina Plješevice i Stražbenice, na 396 metara nadmorske visine.

Do njenog izvora vodi strma staza u hladovini, idealna za ljetne šetnje, sa vidikovcima sa kojih se pruža fantastičan pogled, a koji dođu i kao odlično mjesto za odmor tokom šetnje. A na izvoru dočekuje vas bajkovit prizor – prozirno čista voda, ali jako hladna. Temperatura vode je konstantna i iznosi 2–3°C. Ako biste i poželjeli da se okupate, kupanje nije dozvoljeno, jer se izvor nalazi u zaštićenoj prirodnoj zoni još od 1968. godine.

Foto: Natura Jedera

Vrelo Une s kanjonom u dužini od 150 metara zaštićeno je kao hidrološki spomenik prirode površine 263 ha (2,63 km2), a i veći dio toka u BiH proglašen je nacionalnim parkom.

Među pet najdubljih krških izvora u svijetu

Naizgled mirno jezero zapravo jedan je od najdublji krški izvor u Hrvatskoj i među pet najdubljih u svijetu. Dosad je istražen do dubine od 248 metra, ali dno nije dosegnuto. U julu 2005. speleolog ronilac Jean Jacques Bolanz zaronio je u Vrelo Une do dubine 205 m. Tada je to predstavljalo svjetski rekord. Zatim je u augustu 2016. Gigi Casati zaronio do dubine od 248 m, što je također bio novi svjetski rekord. Na taj je način Vrelo Une postalo najdublji istraženi krški izvor u području Dinarida i peti po dubini izvor u svijetu.

Foto: Natura Jedera

Odatle Una teče dvadesetak kilometara kroz Hrvatsku, a zatimu blizini naselja Melinovac prelazi na teritorij Bosne i Hercegovine. Nakon 212 kilometara toka ulijeva se u rijeku Savu pored Jasenovca. Kroz Hrvatsku je njen tok oko 120 km, a kroz BiH oko 90 km. Ujedno je i najduža pogranična rijeka koja u toku više puta prelazi granicu.

Endemske vrste

Ovo vrelo samo je jedan od izvora rijeke Une. Voda koja ponire na širem području Gračaca, Bruvna, Mazina i Velike Popine izlazi kroz vrelo Une na površinu. Pored površinskih tokova iz šire okolice, vodom je bogate brojni krški izvori i vrela koji se javljaju na dnu i sa strane riječnog korita. Una se cijelim svojim tokom odlikuje iznimnom bioraznolikošću sa značajnim brojem reliktnih i endemskih vrsta.

Vrelo je nastalo na mjestu dodira verfenskih obojenih škriljavaca s početka trijasa i mlađih jurskih vapnenaca. Na stijenkama vrela istaložene su male sedrene naslage.

Foto: Natura Jedera

Područje vrela obraslo je zajednicom Cinclidotus-Platyhypnidium-Rivulogammarus. Cijelo vrelo prekrivaju brojne alge. U vrelu žive brojne ličinke tulara (Trichoptera) vodencvjetova (Ephemeridae) i puževa te vodeni kornjaš. Duboko u vrelu otkriveni su čvoraši i riba peš.


Ulaznica za zaštićena područja Zadarske županije Nature Jadere koštaju 20 kuna. Uz sami izvor nalaze se klupe sa stolovima za odmor, gdje možete nešto pojesti ili popiti, ali što sami ponesete. Čak ni na ulazu u zaštićeno područje nema ugostiteljskog objekta, ali ima mjesto za izlet i roštilj.

Zato što jedan članak nije dovoljan…

NJEGOVO VELIČANSTVO – NACIONALNI PARK UNA

BIHAĆ, KRAJIŠKI BISER U ZAGRLJAJU MAGIČNE UNE