Saz je instrument bez kojeg se nekada nije moglo zamisliti sijelo, akšamluk ili teferič. Sazlija, često s crvenim fesom na glavi, svirao je samostalno, bez pratnje drugih instrumenata. U naše krajeve saz je stigao dolaskom Osmanlija u XV stoljeću i od tada, zajedno sa sevdalinkom, postaje sve prisutniji u svakodnevnom životu. Gotovo da se nije moglo zamisliti sijelo bez saza, sevdalinke, halve i šerbeta. Sazlija bi zauzeo mjesto na prednjem dijelu sećije, pored mindera, i svirao od akšama do kasno u noć, ponekad i do samog sabaha.

Kako se svira saz

Saz se ne svira – u njega se kuca. Zvukovi se proizvode udaranjem terzijana po žicama. Svirač drži terzijan u desnoj ruci i udara po svim žicama istovremeno kako bi se postigla puna zvučnost. Riječ je o vrsti tambure s dugom drškom, čiji ton nosi posebnu toplinu i dubinu.

Sazliji bi se često pridruživao i svirač na daire-defu. Posebno je poznat pjevačko-svirački par Behka Topčić i Igbal Ljuca iz Sarajeva, koji su njegovali ovaj oblik zajedničkog muziciranja.

Sijela su se održavala tokom cijele godine, naročito u mubarek danima, nakon posta – u akšamima ispunjenim pjesmom, merakom i tihim razbijanjem dertova. Ipak, saz se najčešće čuo u jesenjim i zimskim noćima, kada su sevdalinke imale posebnu težinu i toplinu.

Potiskivanje saza

Dolaskom austrougarske uprave, saz biva potisnut harmonikom. Time postepeno opada i pjevačko umijeće, jer je snažna i preglasna pratnja harmonike pjevače često dovodila u nezavidan položaj.

Pratnja sevdalinke sazom, u kojoj su vrsni sazlije postizali savršeno preplitanje instrumentalnog tona i pjevačkog glasa, nikada nije u potpunosti dostignuta harmonikom.