Stari grad Doboj

    Stari grad Doboj

    Izuzetno pogodan geografski položaj oko ušća rijeka Usore i Spreče u sjevernoj Bosni bio je od ključnog značaja za izgradnju tvrđave i varoši koje su jezgro današnjeg, savremenog  Doboja.

    Obzirom da je povezivala riječne doline Bosne, Usore i Spreče, dobojska varoš polako se razvijala u komunikaciono čvorište. Formiranje varoši nametnulo se kao potreba nakon izgradnje tvrđave u 13. stoljeću. Varoš su činili trg, tri ceste i crkva izgrađena na južnoj strani trga. Sliku manje srednjovijekovne varoši upotpunilo je i prvo groblje žitelja Doboja koje je formirano oko crkve. U 16. stoljeću, za vrijeme turske vladavine, izgrađena je još jedna uličica koja je povezivala trg sa grobljem koje su Turci izgradili za potrebe muslimanskog stanovništva.

    Prvo zvanično spominjanje imena tadašnje varoši potječe iz 1415. godine, a napisano je u povelji upućenoj iz Dubrovnika ugarskom caru Sigismundu. Ipak, pronađeni su mnogobrojni dokazi koji upućuju na činjenicu da je područje bilo nastanjeno još od ranog željeznog doba, te i da je rimska vlast izgradila vojni kamp (Castrum) i naselje (Canabea), čiji su temelji očuvani do današnjeg dana.

    Foto: Fahrudin Kreštalica

    Kada su se u drugoj polovini 19. stoljeća počeli postavljati temelji savremenog saobraćaja, Doboj je zbog svog geostrateškog položaja među prvima uključen u plan izgradnje putnih komunikacija. Naime, u tom periodu osnovni pravci kretanja bili su isključivo vezani za riječne doline, a jedino je Doboj omogućavao realizaciju raskrsnice od četiri putna pravca koji su služili drumskom i željezničkom saobraćaju.

     

    Zbog previše čestih ratnih dešavanja, rast i razvoj tvrđave i varoši nije se odvijao u kontinuitetu. Različiti koncepti odbrane uslovljavali su dograđivanje novih tvrđavskih bedema i kula. Način gradnje, karakteristike i namjena objekata stare dobojske varoši već su jedno cijelo stoljeće predmet interesovanja i analiza naučnika iz različitih oblasti.

    Dobojska tvrđava danas predstavlja vanserijski vrijedan kulturno-historijski kompleks i turističku atrakciju koja je od 2005. godine proglašena nacionalnim spomenikom i stavljena pod zaštitu države Bosne i Hercegovine.